علت صدای زانو (تق تق) و ارتباط آن با آرتروز + راهکارهای درمان

تا به حال حتما پیش آمده است که از پله بالا می‌روید یا از جا بلند می‌شوید و ناگهان صدای «تق» یا «خش خش» از زانویتان می‌آید. یا وقتی اسکوات می‌زنید، زانوهایتان مثل یک ماشین قدیمی صدا می‌دهند. خیلی از مردم این صدا را نشانه شروع آرتروز می‌دانند و می‌ترسند. اما علم چه می‌گوید؟

یک مطالعه بزرگ که در سال ۲۰۲۶ در مجله Arthritis Care & Research منتشر شده، روی بیش از ۳۵۰۰ نفر به مدت ۴ سال انجام شده است. نتیجه: صدای زانو (کرپیتوس – crepitus) در بیش از ۶۰ درصد افراد بدون هیچ مشکل مفصلی رخ می‌دهد و به هیچ وجه به معنای آرتروز یا تخریب غضروف نیست. در واقع، این صداها اغلب به دو دلیل ایجاد می‌شوند:

۱. حباب‌های نیتروژن در مایع مفصلی: وقتی زانو را خم و راست می‌کنید، فشار مفصل تغییر می‌کند و حباب‌های ریز گاز در مایع سینوویال (مایع مفصلی) تشکیل و فوری می‌ترکند. این همان صدای تق تق معروف است.

۲. مالش تاندون‌ها و رباط‌ها: گاهی تاندون‌ها روی استخوان یا روی یکدیگر بلغزند و صدای خش خش ایجاد کنند.

اما چه موقع این صداها خطرناک است؟ اگر صدا همراه باشد با درد، تورم، قرمزی، گرمی مفصل، یا احساس قفل شدن زانو (گرفتگی مفصل)، آن وقت باید نگران باشید. در این صورت، ممکن است نشانه پارگی مینیسک، آرتروز زودرس، یا سندروم پتلافمورال باشد.

شما چکار می‌توانید بکنید؟

• اگر صدا دارید اما درد ندارید: نگران نباشید. اصلاً نیازی به درمان نیست. فقط وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید و عضلات ران و باسن خود را با ورزش (اسکوات، لانژ، پل لگن) تقویت کنید.

• اگر صدا همراه با درد خفیف است: یخ درمانی، استراحت نسبی و تمرینات کششی به کمک شما می‌آید.

• اگر صدا همراه با درد شدید است: حتماً به پزشک (متخصص ارتوپدی یا فیزیوتراپی) مراجعه کنید.

به یاد داشته باشید: شنیدن صدا از زانو بدون درد، مطلقاً به معنای آرتروز نیست. پس خیالتان راحت باشد و بی‌جهت هزینه نکنید.

📌 لینک منبع (کالج روماتولوژی آمریکا – مطالعه منتشر شده در Arthritis Care & Research):
https://acrjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/acr.25478