کتاب‌های درسی ایمنی‌شناسی می‌گویند که سیستم ایمنی ما کاملاً به گلبول‌های سفید خون وابسته است. اما یک کشف شگفت‌انگیز از دانشگاه بن‑گوریون و دانشگاه استنفورد، این درک را برای همیشه تغییر داده است. محققان یک نوع کاملاً جدید از سلول ایمنی را کشف کرده‌اند که به معنای واقعی کلمه منفجر می‌شود و عوامل کشنده را در اطراف خود پخش می‌کند[reference:95]. نام این سلول‌ها را «روپتوبلاست» (ruptoblasts) گذاشته‌اند[reference:96].
💣 چگونه کار می‌کند؟
این سلول‌های شگفت‌انگیز که در کرم‌های پهن (پلاناریا) کشف شده‌اند، در واقع به خانواده کاملاً متفاوتی از سلول‌های غده‌ای تعلق دارند، نه گلبول‌های سفید[reference:97]. هنگامی که سطح هورمون اکتیوین (که مانند یک سیگنال خطر عمل می‌کند) افزایش می‌یابد، یک واکنش زنجیره‌ای سریع در سلول رخ می‌دهد. در عرض چند دقیقه، سلول با کلسیم پر شده و منفجر می‌شود و موجی از عوامل کشنده با طیف وسیع را آزاد می‌کند که هر چیزی را در منطقه انفجار نابود می‌کند[reference:98].
🛡️ دو نقش محافظتی مهم
- پاکسازی باکتری‌ها: وقتی کرم‌ها با باکتری‌های خطرناک آلوده می‌شوند، سلول‌های ایمنی همسایه سیگنال اکتیوین را آزاد کرده و روپتوبلاست‌ها را منفجر می‌کنند. موج انفجار در عرض لحظات غشای میکروب‌های مهاجم را می‌شکند[reference:99].
- پس‌زدن بافت: با چسباندن بافت دو کرم مختلف به هم، تیم مشاهده کرد که مکانیسم پس‌زدن بافت با انفجار روپتوبلاست‌ها همراه است. وقتی محققان ژنتیکی این سلول‌ها را حذف کردند، پس‌زدن به طور کامل متوقف شد[reference:100].
🧪 قدرت فراتر از گونه
در آزمایش‌های آزمایشگاهی، کوکتل شیمیایی آزاد شده توسط این سلول‌ها به راحتی سلول‌های پستانداران از جمله سلول‌های سرطانی کلیه انسان را از بین برد[reference:101]. نکته مهم اینکه اگر یک روپتوبلاست به طور تصادفی له شود، هیچ سمی آزاد نمی‌کند. مواد کشنده فقط در پاسخ به سیگنال اکتیوین فعال می‌شوند و پس از ۱۵ دقیقه به طور طبیعی تجزیه می‌شوند[reference:102].
پروفسور «بنیامین روزنتال» از دانشگاه بن‑گوریون می‌گوید: «این یافته‌ها یک استراتژی کاملاً جدید را نشان می‌دهند که سیگنال‌های هورمونی را با دفاع ایمنی انفجاری پیوند می‌زند. این نشان می‌دهد که طبیعت چقدر می‌تواند در ابداع راه‌های مبارزه با عفونت متنوع باشد و می‌تواند الهام‌بخش روش‌های جدیدی برای مهندسی درمان‌های سلولی برای هدف قرار دادن باکتری‌های مقاوم یا سلول‌های سرطانی باشد»[reference:103].
> **📌 منبع:** دانشگاه بن‑گوریون و دانشگاه استنفورد – مجله Cell (ژوئن ۲۰۲۶)