حتماً برایتان پیش آمده که وسط یک جلسه کاری یا کلاس درس، یک خمیازه بلند و بیاختیار بکشید و همه نگاهها به شما بدوزد. خجالت میکشید و فکر میکنید همه فکر میکنند «این یکی حوصلهاش سر رفته یا نخوابیده». اما علم میگوید قضیه فرق میکند. خمیازه کشیدن، آن هم در جمع، یک مکانیسم هوشمندانه در مغز شماست که ربطی به بیحوصلگی یا کمخوابی ندارد.
تحقیقات جدید عصبشناسان دانشگاه ناتینگهام نشان میدهد که دلیل اصلی خمیازه کشیدن، خنکسازی مغز است. مغز شما مثل یک موتور فوقپیشرفته مدام در حال کار است و گرم میشود. وقتی دمای مغز از حد ایدهآل بالاتر میرود، عملکردش افت میکند. خمیازه یک هوای خنک را به سرعت وارد مجرای بینی و سینوسها میکند و جریان خون خنکتری را به سمت مغز میفرستد. نتیجه؟ دمای مغز پایین میآید و شما دوباره سرحال و هوشیار میشوید.
حالا چرا خمیازه مسری است؟ وقتی یک نفر در جمع خمیازه میکشد، مغز بقیه به طور ناخودآگاه همدلی کرده و همان فرآیند را شروع میکند. این یک علامت همدلی گروهی است؛ یعنی میگوید «ما یک تیم هستیم، همه با هم هوشیاریمان را تنظیم میکنیم». جالب است بدانید که افراد مبتلا به برخی اختلالات روانی مثل اوتیسم شدید، کمتر دچار خمیازه مسری میشوند.
پس دفعه بعد که وسط جلسه خمیازه کشیدید، خجالت نکشید. فقط یک لبخند بزنید و اگر کسی پرسید «خستهای؟»، بگویید: «نه عزیزم، دارم مغزم را خنک میکنم!»
اما چه زمانی خمیازه زیاد غیرطبیعی است؟ اگر در طول روز مدام (دهها بار) خمیازه میکشید، بدون اینکه خسته باشید، میتواند نشانه مشکلاتی مثل آپنه خواب، کمکاری تیروئید، یا حتی عوارض برخی داروها باشد. در این صورت به پزشک مراجعه کنید.
📌 لینک منبع (دانشگاه ناتینگهام – مطالعه منتشر شده در Physiology & Behavior):
https://www.nottingham.ac.uk/news/science-news/2025/why-we-yawn-brain-cooling
دیدگاهتان را بنویسید
می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟خیالتان راحت باشد :)